{{weatherData.name}} {{weatherData.weather.main}} C {{weatherData.main.temp}}
|

یارانه معیشتی

یارانه معیشتی

یارانه، یکی از طرح‌های دولتی که برای حمایت از اقشار ضعیف و کم‌ درآمد جامعه است و چندسالی است که به صورت ماهانه، به حساب اکثر ایرانیان، واریز می‌شود. از این طرح به عنوان بزرگ‌ترین طرح اقتصادی تاریخ ایران یاد می‌شود. در این طرح، که با نام هدفمندسازی یارانه‌‌ ها نیز شناخته می‌شود، مبلغ سوبسیدهای موجود بر روی برخی از کالا حذف شده، و در عوض، به صورت مستقیم به افراد پرداخت می‌شود. پرداخت این مبلغ یارانه ، از اواخر دهه‌ی هشتاد، همزمان با دوره‌ی ریاست جمهوری محمود احمدی‌تژاد آغاز شد و در دهه‌ی 90، به اوج خودش رسید.

در طی این چندسالی که این مبلغ به حساب سرپرستان خانوار ایرانی واریز می‌شود، انتقادات و تمجیدهای بسیاری به این طرح وارد بوده است. حتی بسیار از نامزدهای ریاست جمهوری نیز با وعده‌ی یارانه های 100 یا 200 هزار تومانی، سعی در اخذ رای بیشتر به نفع خود را داشتند. اما اطلاعات مربوط به این طرح، در همین چند کلام خلاصه نمی‌شود. در ادامه، می‌خواهیم جزییات این طرح را بررسی کنیم و ببینیم که یارانه به چه کسانی تعلق می‌گیرد؟

یارانه چیست؟

یارانه یا سوبسید (Subsidy) یکی از طرح‌های اقتصادی دولت‌هاست که ممکن است نه فقط در ایران، بلکه در بسیاری از کشورها، به اشکال گوناگون، وجود داشته باشد. پرداخت سوبسید در ایران نیز از دیرباز، یعنی از حدود سال 1354، رواج داشته است. در این سال، قیمت نفت ایران افزایشی چشم‌گیر پیدا کرد و درآمد حاصل از آن، به نحوهای مختلف، به مردم تعلق گرفت. پس از انقلاب نیز این طرح ادامه یافت، اما با شکلی تازه، بدین شیوه که به صورت غیرمستقیم، به بازار و در اصناف و بخش‌های گوناگون تزریق شد.

سوبسیدی که اکنون مد نظر ماست، در اصل همان مبلغی است که پرداخت آن از آذرماه سال 1389 آغاز شد. در دوره‌ی اول این طرح، یا به عبارت دیگر در طرح هدفمندسازی یارانه‌‌ها، به حساب حدود 20 میلیون خانوار ایرانی، برای هر نفر، مبلغ 45.500 تومان به صورت نقد، واریز شد.

بعد از گذشت 11 سال از پرداخت سوبسید به ایرانیان، مبلغ واریزی همچنان همان 45.500 تومان است که این موضوع، خود جای بسی تأمل دارد. البته این نکته را هم نباید فراموش کرد که در سال‌های ابتدایی، جمعیتی که این مبلغ را دریافت‌ می‌کردند، بسیار بیشتر از امروز بود، زیرا در طول این چند سال، با انواع طرح‌های اصلاحی، از جمعیت یارانه‌ بگیران کاسته شده است.

یارانه به چه کسانی تعلق می‌گیرد؟

به صورت کلی، یعنی بنا بر آنچه در کلیات طرح هدفمندسازی یارانه‌ها ذکر شده بود، این مبلغ به منظور کمک به اقشار ضعیف و آسیب‌دیده، پرداخت می‌شود. پرداخت این مبلغ، در اصل کمک هزینه‌ای بود تا باری را از دوش اقشار ضعیف کم کند و فشار اقتصادی را بر خانوارها، کاهش دهد. بر اساس این اصول ذکر شده، سوبسید نقدی تنها باید به 3 دهک پایینی جامعه تعلق بگیرد. یعنی تنها حدود 50 میلین نفر در این طرح جای می‌گیرند. اما در حال حاضر، طبق اعلام آمار رسمی، حدود 77 میلیون نفر در این طرح حضور دارند، به عبارت دیگر، نزدیک به 20 میلیون نفر بیشتر از چیزی که پیش‌بینی شده بود. در سال‌های اخیر فراخوان‌های بسیاری برای خروج داوطلبانه از این طرح اقتصادی مطرح شد، اما با استقبال عمومی رو به رو نشد.

برای درک بهتر این موضوع، شاید بد نباشد که بدانیم، یارانه به چه کسانی تعلق نمی‌گیرد:

•    افرادی که همزمان دارای واحد مسکونی، شغل و خودروی شخصی باشند.

•    افرادی که صاحب ملکی به ارزش 12 میلیارد ریال در تهران کلان‌شهرها، و به ارزش 9 میلیارد در شهرستان‌ها باشند.

•    افرادی که دارای خودروی شخصی به ارزش بیش از 3 میلیارد ریال، یا خودروی عمومی به ارزش بیش از 4 میلیارد هستند

•    افرادی که بیش از 3 سفر خارجی غیر زیارتی ررفته باشند.

•    افرادی که کارفرما بوده و بیش از 3 نفر بیمه‌پرداز دارند.

•    افرادی که از تسهیلات بانکی به ارزش 3 میلیارد ریال استفاده می‌کنند و در حال پرداخت اقساط آن هستند.

انتقادات وارده به طرح هدفمندسازی یارانه‌ها

در ابتدا، بهتر است از مزایایی که پرداخت سوبسید به همراه خواهد داشت صحبت کنیم. از عمده‌ترین مزایای پرداخت یارانه، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

•    افزایش بهره‌وری اجتماعی

•    پرداخت هزینه‌های اجتماعی کارآمد، توسط مصرف‌کنندگان

•    تغییر پیش‌فرض‌های اجتماعی در دراز مدت

•    تشویق شرکت‌ها به افزایش تولید و...

بر طبق طرح‌ها و پیش‌بینی‌های اولیه، هدفمندسازی یارانه‌ها باید موجب عدالت اجتماعی شود و از دوش افراد و اقشار کم درآمد، باری را بردارد. اما آمار کنونی حاکی از آن است که نه تنها این موضوع رخ نداده است، بلکه به عکس عمل کرده و نتیجه‌ای مخالف با آنچه که انتظار می‌رفت، داشته است. یکی از نتایج پرداخت سوبسید به صورت نقدی، باعث شده که قیمت‌ها به شدت افزایش پیدا کنند، تورم بالا رود و بیکاری نیز زیاد شود. به علاوه، همانطور که گفتیم قشر ضعیف، بیش از پیش ضعیف شده و قشر پر درآمد، سود بیشتری کسب کرده است و فقر در جامعه، دوچندان شده است.

به علاوه، انتقاد دیگری که به این موضوع وارد شده، این است که چرا هنوز بعد از گذشت 11 سال از پرداخت یارانه به صورت نقدی، مبلغ هنوز همان است که بود؟ در این میان محاسبه نرخ تورم و افزایش قیمت‌های سالانه چه می‌شود؟ این‌های همگی سوالات و مسائلی هستند، که تا به امروز نه هیچ جواب قانع‌کننده‌ای برایشان پیدا شده، نه کسی در این رابطه پاسخگو بوده است.

جمع‌بندی

یارانه، یکی از طرح‌های هر دولت است که به منظور برقراری عدالت اجتماعی، و متعادل‌سازی درآمدها، به قشر وسیعی پرداخت می‌شود. چنین طرحی در ایران نیز قدمتی دیرینه دارد، اما به آن نحوی که ما آن را می‌شناسیم، از سال 89 و تحت عنوان طرح هدفمندسازی یارانه‌ها، اجرایی شد.

پرداخت این مبلغ به شکل نقدی به صورت کلی به سه دهک پایینی و اقشار ضعیف جامعه اعطا می‌شود، یعنی چیزی حدود 50 میلیون از جمعیت ایران، مشمول دریافت این مبلغ می‌شوند، با این حال طبق آمار، هنوز به 23 میلیون نفر، بیشتر از حد تعیین‌شده یارانه دریافت می‌کنند. در نهایت، این را هم نباید از قلم انداخت که پرداخت نقدی سوبسید، همیشه با انتقادات فراوانی همراه بوده است و به باور بسیاری، این طرح، به اهداف وعده داده‌شده دست پیدا نکرده است.

 

 

 

 

 

 

عنوان

یارانه به چه افرادی تعلق می‌گیرد؟

اخبار مرتبط